Pozyskanie kapitału

Obecne bardzo dynamiczne środowisko biznesowe, szybko zmieniające się potrzeby klientów oraz silna konkurencja niemalże na wszystkich rynkach wymuszają na współczesnych przedsiębiorcach konieczność rozwijania przedsiębiorstw i dostosowywania ich do zmieniających się warunków. Brak takich zmian może być powodem wielu problemów i w efekcie może zdecydować o utraceniu przewag konkurencyjnych i w efekcie przegraną w walce z firmami działającymi w tym samym segmencie. Chcąc utrzymać wysokie tempo rozwoju i być w stanie nieustannie zmieniać i usprawniać przedsiębiorstwa na potrzeby dynamicznie ewoluujących rynków przedsiębiorcy stoją przed koniecznością zwiększania i poszerzania produkcji, jak również poszerzania rynków, co wymaga najczęściej kapitałochłonnych inwestycji. Niektóre z tych inwestycji przewyższają znacząco możliwości finansowe przedsiębiorstw, uniemożliwiając ich podejmowanie. Jak pokazuje praktyka wiele perspektywicznych i potencjalnie dochodowych projektów oraz pomysłów na nowe innowacyjne produkty i usługi nie zostało zrealizowane wyłącznie z powodu braku wystarczających funduszy w danym przedsiębiorstwie. O ile w przedsiębiorstwach o ugruntowanej pozycji, posiadających znaczny majątek kapitał niezbędny do inwestycji może zostać pozyskany w drodze sprzedaży aktywów o tyle nowi  zaczynający swoją działalność innowacyjni i  kreatywni przedsiębiorcy muszą liczyć wyłącznie  posiadający często bardzo dobry pomysł, wobec braku wystarczających funduszy muszą liczyć wyłącznie na finansowanie zewnętrzne. Niemożność pozyskania finansowania z zewnątrz niejednokrotnie jest powodem zaniechania realizacji interesujących projektów i przedsięwzięć lub stanowi o ich niepowodzeniu.

Problemy z pozyskaniem finansowania na rozwój istniejących oraz młodych przedsiębiorstw nie rodzą się z ogólnego dostępu do braku kapitału, lecz często z niewiedzy właścicieli i zarządzających przedsiębiorstwami możliwych źródłach jego pozyskania. Większość z przedsiębiorców, zwłaszcza tych działających na rynku od wielu lat, za jedyne źródło kapitału zewnętrznego uznaje kredyty bankowe, które szczególnie w ostatnim czasie stały się trudnodostępne i które budzą dużo wątpliwości i obaw wśród wielu właścicieli i zarządzających.  W praktyce, szybki rozwój rynków finansowych oraz swoboda przepływu kapitału, zwłaszcza wewnątrz Unii Europejskiej, sprawiły, że przedsiębiorcy mający dobre pomysły i perspektywy w dość łatwy sposób mogą znaleźć alternatywne względem kredytów bankowych źródła finansowania. Ogólnie źródła zewnętrznego finansowania przedsiębiorstwa można podzielić na udziałowe (equity), dłużne (debt) oraz finansowanie hybrydowe.

Źródła finansowania zewnętrznego przedsiębiorstwa

Finansowanie udziałowe (equity), jak sama nazwa wskazuje polega na dostarczeniu niezbędnego firmie kapitału przez inwestora w zamian za objęcie udziałów w przedsiębiorstwie. W przypadku seed i venture capital oraz private equity inwestorami są najczęściej fundusze dostarczające kapitał aby po upływnie kilku lat (najczęściej ok. 5) wyjść z inwestycji realizując ponadprzeciętną stopę zwrotu. Każde z powyższych źródeł przeznaczone jest dla przedsiębiorstw w różnym stopniu rozwoju i obarczonych różnym ryzykiem inwestycji. Kapitał zalążkowy (seed capital) przeznaczony jest dla zupełnie nowych przedsięwzięć (start-up) lub przedsiębiorstw w bardzo wczesnym stadium rozwoju. Ze względu na brak dotychczasowej historii przedsiębiorstw inwestycje tego typu charakteryzują się wysokim ryzykiem, dlatego też inwestorzy oczekują od nich bardzo wysokich stóp zwrotu. Na kapitał typu seed w szczególności liczyć mogą przedsiębiorcy działający w branżach wysoce innowacyjnych, takich jak na przykład IT, biotechnologie czy high-tech cechujących się szczególnie wysokim potencjałem rozwoju. Kolejny etap rozwoju spółki może zostać sfinansowany natomiast przez fundusze typu Venture Capital, które również oczekują wysokich stóp zwrotu w zamian za podejmowanie podwyższonego ryzyka inwestycyjnego. Podobnie jak w przypadku kapitału typu Seed, również i w tym przypadku preferowane są innowacyjne branże o dużym potencjale oraz firmy cechujące się innowacjami w kwestiach produktowych oraz modelu biznesowego. Dojrzałe podmioty, o ugruntowanej pozycji na rynku, szukające kapitału na dalszy rozwój są przedmiotem zainteresowania funduszy Private Equity, dysponujących znacznie większymi środkami finansowymi i mogącymi wspierać nawet największe przedsięwzięcia. Chcąc pozyskać inwestora Private Equity przedsiębiorstwa musza odznaczać się przewagami konkurencyjnymi oraz dużymi rezerwami optymalizacyjnymi lub możliwościami rozwoju.

Podczas gdy inwestorzy finansowi typu Seed, Venture czy Private Equity oczekują wyłącznie zwrotu z zainwestowanego kapitału w określonym czasie  inwestorzy strategiczni szukają w dokonywanych inwestycjach możliwości ograniczenia konkurencji i wejścia nowe rynki, jak również efektów synergii powstałych w wyniku redukcji kosztów, uzyskaniu korzyści skali czy centralizacji niektórych funkcji. Tego typu inwestycje rodzą jednak szereg ryzyk wynikających z odmiennych kultur organizacyjnych i potencjalnych trudności w integracji połączonych przedsiębiorstw, dlatego też każda z tego typu inwestycji powinna zostać dogłębnie przeanalizowana.

Ostatnimi formami pozyskania kapitału są prywatna i publiczna emisja akcji, które polegają na włączeniu nowego wspólnika lub wspólników do obecnej struktury właścicielskiej. Emisja prywatna skierowana jest do ograniczonego grona inwestorów i najczęściej stanowi wstęp do emisji publicznej polegającej na debiucie spółki na Giełdzie Papierów Wartościowych. Na publiczne oferowanie akcji (IPO) decydują się głównie spółki dojrzałe charakteryzujące się dobrymi wynikami finansowymi oraz ugruntowaną pozycją rynkową. Emisja tego typu pozwala na pozyskanie znacznego kapitału, jednakże wiąże się z koniecznością dopełnienia szeregu formalności.

Inną grupą źródeł kapitału dla spółki jest finansowanie dłużne, w ramach którego inwestorzy nie oczekują udziału w kapitale spółki, a jedynie określonego zwrotu z inwestycji w formie okresowych płatności. Istnieją dwie główne odmiany finansowania dłużnego, a mianowicie kredyt oraz obligacje, które różnią się stopniem ryzyka, kosztem oraz sposobem pozyskania środków finansowych. Obecnie kredyt bankowy jest najczęściej używaną formą finansowania dłużnego, głównie ze względu na stosunkową łatwość w jego uzyskaniu oraz powszechną wiedzę na jego temat. Niemniej jednak finansowanie dłużne w postaci obligacji może stanowić konkurencje dla kredytów, głównie ze względu na możliwość dotarcia do większej grupy klientów oraz swobodę przedsiębiorstwa emitującego obligacje w doborze ich parametrów takich jak zapadalność, częstotliwość płatności kuponowych oraz oprocentowanie. W przypadku kredytu bankowego wszystkie jego parametry są z góry narzucane przez bank i zależą od zdolności kredytowej przedsiębiorstwa. Co więcej kredyt bankowy najczęściej udzielany jest przez jeden bank lub w szczególnych przypadkach, gdy wymagane jest zaangażowanie znacznego kapitału, konsorcjum banków, a każdy z wniosków podlega szczegółowej ocenie i akceptacji, co może skutkować  trudnościami w jego uzyskaniu. Odmienna sytuacja jest w przypadku obligacji, gdyż ich emitent i może złożyć ofertę nabycia do nieograniczonej liczby inwestorów, co przy jednoczesnej możliwości dowolnego kształtowania ich parametrów znacząco podnosi prawdopodobieństwo zdobycia kapitału. Niemniej jednak emisja obligacji wiąże się z wyższymi niż w przypadku kredytu bankowego kosztami wynikającymi z jednej strony z konieczności płacenia wyższego oprocentowania (obligacje obarczone są większym ryzykiem niż kredyt), z drugiej natomiast  kosztami formalnoprawnymi i dystrybucyjnymi. Wyższe ryzyko obligacji w stosunku do kredytu bankowego wynika z faktu, iż w przypadku bankructwa zobowiązania wobec kredytodawców są spłacane przed zobowiązaniami wobec obligotariuszy. W tym aspekcie należy wyróżnić jeszcze specyficzną formę długu, jakim jest senior debt, który jest senioralny wobec innych form zadłużenia (jest spłacany jako pierwszy) i dlatego cechuje się niższym koztem oraz obligacji o wysokim oprocentowaniu, emitowanych przez firmy w złej sytuacji finansowej.  Na małą popularność obligacji może również wpływać fakt, iż uplasowanie ich emisji wymusza konieczność przeprowadzenia swoistego rodzaju „akcji reklamowej” wśród potencjalnych inwestorów, co wymaga odpowiednich umiejętności oraz dostępu do bazy danych o podmiotach zainteresowanych ich nabyciem, dlatego też emisja i oferowanie obligacji najczęściej prowadzone jest przez doświadczonego doradcę.

Ostatnią formą pozyskania kapitału, łączącą finansowanie dłużne oraz udziałowe jest Mezzanine, lub inaczej finansowanie hybrydowe, na które składa się dług poszerzony o tak zwany equity kicker, którym najczęściej są opcje na akcje spółki. Uwzględnienie elementu udziałowego w tym rodzaju finansowania sprawia, że jest ono obarczone niższym ryzykiem dla inwestora, a co za tym idzie tańsze dla firmy. Rozwiązania typu mezzanine stosowane są głównie jako finansowanie pomostowe na czas przed pozyskaniem właściwego finansowania oraz jako alternatywne i tańsze wobec długu źródło kapitału dla spółek o krótkiej historii  lub przedsiębiorstw w trakcie restrukturyzacji.

Powyższe przykłady różnych źródeł finansowania dowodzą, że żaden rozwój interesujących projektów lub przedsiębiorstw o dużym potencjale nie może zostać spowolniony czy wręcz uniemożliwiony brakiem dostępu do kapitału. Niemniej jednak proces pozyskania finansowania wymaga odpowiedniego przygotowania i przeprowadzania po pierwsze ze względu na określenie samych potrzeb finansowych, jak również identyfikację oraz analizę możliwych źródeł kapitału. W procesie tym niezwykle istotnym wsparciem jest zaangażowanie wyspecjalizowanego doradcy, jakim bez wątpienia jest Executive Networks Polska. Wieloletnie doświadczenie w doradztwie strategicznym oraz finansowym posiadane przez Executive Networks daje gwarancję odpowiedniego oszacowania potrzeb kapitałowych, przy uwzględnieniu wewnętrznych źródeł kapitału w przedsiębiorstwie takich jak np. zbędne aktywa, jak również umożliwia dobór odpowiednich do potrzeb i możliwości danego przedsiębiorstwa źródeł pozyskania finansowania zewnętrznego. Co więcej duża liczba przeprowadzonych projektów oraz szeroka siatka klientów i kontrahentów umożliwia optymalizacje procesu negocjacyjnego i gwarantuje uzyskanie najlepszych warunków finansowania.